Sulejowski Park Krajobrazowy

Sulejowski Park Krajobrazowy to ponad 17 tysięcy hektarów przyrodniczego terenu w środkowej części województwa łódzkiego, rozciągającego się wzdłuż doliny Pilicy. Powstał w 1994 roku, by chronić unikalny krajobraz rzeczny i to, co stanowi jego serce – Zalew Sulejowski. To właśnie ten sztuczny zbiornik wodny, powstały w latach 70. XX wieku, przyciąga tu większość odwiedzających.

Park obejmuje tereny kilku gmin – od Sulejowa przez Tomaszów Mazowiecki po Piotrków Trybunalski. Razem z Przedborskim i Spalskim Parkiem Krajobrazowym tworzy zespół Nadpilicznych Parków Krajobrazowych.

Zalew Sulejowski – wodne centrum parku

Zbiornik Sulejowski powstał przez spiętrzenie Pilicy zaporą w Smardzewicach. Początkowo miał służyć jako zabezpieczenie przeciwpowodziowe i źródło wody pitnej dla Łodzi, ale z czasem stał się jednym z popularniejszych miejsc weekendowego wypoczynku dla mieszkańców centralnej Polski.

Wokół zalewu można uprawiać praktycznie wszystkie sporty wodne – od żeglowania po kajakarstwo. Pilica to świetny szlak do spływów kajakowych, a sam zalew przyciąga żeglarzy i windsurferów. Nad brzegami powstała spora infrastruktura turystyczna – ośrodki wypoczynkowe, pola namiotowe, wypożyczalnie sprzętu wodnego.

Dla wędkarzy to również ciekawy punkt na mapie. W zbiorniku i rzece żyją różne gatunki ryb, więc można spędzić tu spokojny dzień z wędką.

Zapora w Smardzewicach, która stworzyła Zalew Sulejowski, została zbudowana w latach 1969-1973. Zbiornik ma powierzchnię około 2000 hektarów i jest jednym z większych sztucznych jezior w centralnej Polsce.

Ścieżka rowerowa wokół zbiornika

Przez park przebiega ścieżka rowerowa imienia Zygmunta Goliata – lokalnego pomysłodawcy i współtwórcy tego szlaku. Główna trasa ma prawie 69 kilometrów i okrąża cały Zalew Sulejowski. Wiedzie przez najciekawsze punkty: Kiełbikową Strzechę w Adamowie, Zatokę Borki, Skansen Rzeki Pilicy, zaporę w Smardzewicach, Zarzęcin, Cypel na Piaskach, Opactwo Cystersów i Uroczysko Lubiaszów.

Najwytrwalsi pokonają całą trasę w jeden dzień, choć warto rozłożyć to na dwa dni z noclegiem w Bronisławowie, Smardzewicach lub Zarzęcinie. Szlak prowadzi zarówno asfaltowymi drogami, jak i leśnymi duktami, więc lepiej mieć rower przystosowany do różnego terenu.

Rezerwaty przyrody i pomniki natury

Na terenie parku znajduje się jedenaście rezerwatów przyrody. Każdy chroni coś innego – od starych dębów po unikalne źródła. Wśród najciekawszych można wymienić Niebieskie Źródła, rezerwat Dęby w Meszczach (gdzie rosną potężne okazy z obwodem przekraczającym 5 metrów), czy Groty Nagórzyckie – pomnik przyrody nieożywionej.

Lasy zajmują prawie 70% powierzchni parku. Rosną tu gatunki reglowe jak jodła pospolita, klon jawor czy świerk, a także buk. Na łąkach i torfowiskach można natrafić na rzadkie rośliny – długosz królewski, różne gatunki storczyków, widłaki i zimoziół północny.

Park to też dobry teren dla obserwatorów zwierząt. Żyje tu 39 gatunków ssaków, w tym bobry, łosie, wilki i wydry. Miłośnicy ptaków mogą wypatrywać bociana czarnego czy orlika krzykliwego. Nad zalewem i rzeką sporo ptactwa wodnego.

W Lasach Lubieńskich rośnie najgrubszy dąb parku – jego obwód wynosi 5,63 metra. To drzewo pamięta czasy sprzed kilkuset lat.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy

Park chroni nie tylko przyrodę, ale też elementy dziedzictwa kulturowego. Na jego terenie znajduje się dziesięć parków podworskich i zamkowych – Bąkowa Góra, Skotniki, Zajączków, Dębowa Góra, Golesze, Łęczno, Majkowice, Stara, Szarbsko i Winduga. Niektóre są zadbane, inne bardziej dzikie, ale każdy ma swój klimat.

Niedaleko parku warto zajrzeć do Opactwa Cystersów w Sulejowie-Podklasztorzu. To XII-wieczny zespół klasztorny, który podczas II wojny światowej wykorzystywano jako element umocnień na linii Pilicy. W okolicy można też odwiedzić zamek w Inowłodzu czy romański kościół w Tomaszowie Mazowieckim.

Skansen Rzeki Pilicy to kolejny punkt na trasie wycieczki. Pokazuje tradycyjne formy gospodarki związane z rzeką i życiem nad wodą.

Dla kogo jest ten park

Sulejowski Park Krajobrazowy to miejsce dla różnych typów turystów. Rodziny z dziećmi znajdą tu bezpieczne plaże nad zalewem, miejsca na piknik i łatwe szlaki spacerowe. Aktywni wypoczywający docenią możliwości uprawiania sportów wodnych, długie trasy rowerowe i szlaki piesze przez lasy.

Miłośnicy przyrody mogą spędzić czas na obserwacji ptaków, rozpoznawaniu roślin czy po prostu cieszeniu się ciszą w jednym z rezerwatów. Wędkarze mają dostęp do licznych łowisk. Nawet ci, którzy szukają spokoju i chcą po prostu odpocząć nad wodą z książką, znajdą tu swoje miejsce.

Park nie jest tłoczny jak popularne nadmorskie kurorty, więc nawet w weekendy można znaleźć spokojniejsze zakątki.

Informacje praktyczne – jak dojechać i ile czasu zaplanować

Park leży w centralnej Polsce, więc dojazd nie jest problemem z większości regionów kraju. Z Łodzi to około 50-60 kilometrów, z Warszawy niecałe 150. Najwygodniej dojechać samochodem – drogi wojewódzkie i krajowe prowadzą do głównych miejscowości parku: Sulejowa, Tomaszowa Mazowieckiego czy Piotrkowa Trybunalskiego.

Komunikacja publiczna też funkcjonuje, choć może wymagać przesiadek. Pociągi i busy dojeżdżają do większych miejscowości, stamtąd można dojść lub dojechać rowerem do konkretnych punktów nad zalewem.

Wstęp na teren parku jest bezpłatny – to obszar chroniony, ale otwarty dla turystów. Opłaty mogą się pojawić tylko w konkretnych miejscach, jak prywatne plaże, ośrodki wypoczynkowe czy wypożyczalnie sprzętu. Ceny noclegów w okolicy są różne – od kilkudziesięciu złotych za miejsce na polu namiotowym po 150-300 złotych za pokój w pensjonacie czy ośrodku.

Na krótki spacer i zwiedzenie jednego rezerwatu wystarczy pół dnia. Rowerowa pętla wokół zalewu to dzień lub dwa, w zależności od tempa i liczby postojów. Jeśli ktoś chce poznać park dokładniej, odwiedzić kilka rezerwatów, popływać kajakiem i zobaczyć okoliczne zabytki – warto zaplanować weekend lub dłuższy pobyt.

Park jest dostępny przez cały rok, choć sezon turystyczny koncentruje się na ciepłych miesiącach od maja do września. Wtedy działa większość infrastruktury turystycznej nad zalewem, można korzystać z plaż i sportów wodnych. Jesień i wiosna to dobry czas dla tych, którzy wolą spokój i obserwację przyrody – wtedy las pokazuje się z innej strony, a ptaki migrujące zatrzymują się nad zalewem.

Zimą park jest cichszy, ale szlaki nadal można przechodzić, a zamarznięty zalew przyciąga miłośników spacerów po lodzie (oczywiście przy odpowiednich warunkach bezpieczeństwa).